Huy động vốn doanh nghiệp

Vốn doanh nghiệp đóng vai trò nền tảng trong toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh, quyết định khả năng mở rộng quy mô, duy trì dòng tiền và phát triển bền vững. Bài viết dưới đây, Luật Hà Nội VDT sẽ trình bày khái niệm huy động vốn, thời điểm doanh nghiệp nên huy động, các hình thức phổ biến và những lưu ý quan trọng để quá trình này đạt hiệu quả cao nhất.

Huy động vốn là gì?

Huy động vốn là việc doanh nghiệp tiếp nhận nguồn tiền hoặc tài sản có giá trị từ cá nhân, tổ chức để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, thông qua các hình thức như phát hành cổ phiếu, trái phiếu, vay ngân hàng, vay tổ chức/cá nhân,… Đây là hoạt động bổ sung nguồn vốn ngoài phần vốn chủ sở hữu. Lựa chọn sai hình thức huy động vốn có thể làm giảm cơ hội kinh doanh và gia tăng rủi ro nợ xấu.

Khi nào doanh nghiệp nên huy động vốn?

(1) Khi mở rộng hoạt động kinh doanh

– Doanh nghiệp phát triển sản phẩm mới, mở rộng thị trường hoặc đầu tư cơ sở vật chất.

– Dự báo nhu cầu vốn tăng trong thời gian tới.

(2) Khi cần bổ sung vốn lưu động

– Thiếu vốn để thanh toán chi phí vận hành hằng ngày.

– Cần duy trì dòng tiền thông suốt và ổn định.

(3) Khi muốn cải thiện cơ cấu tài chính

– Giảm nợ vay, tăng vốn chủ sở hữu để nâng mức tín nhiệm.

– Chuẩn bị cho việc niêm yết hoặc mở rộng quy mô đầu tư.

(4) Doanh nghiệp cần cân nhắc thêm:

– Tình hình thị trường.

– Mức lãi suất ngân hàng.

– Khả năng trả nợ và hiệu quả sử dụng vốn.

Các hình thức huy động vốn phổ biến

– Huy động vốn bằng tín dụng ngân hàng

Tín dụng ngân hàng là giao dịch tài sản giữa Ngân hàng với bên đi vay (là các tổ chức kinh tế, cá nhân trong nền kinh tế) trong đó có Ngân hàng chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, và bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện cả vốn gốc và lãi cho Ngân hàng khi đến hạn thanh toán.

Khi doanh nghiệp vay bằng tín dụng ngân hàng, cần có tài sản bảo đảm hoặc vay tín chấp để bổ sung vốn sản xuất kinh doanh; và đến hạn phải trả gốc và lãi theo hợp đồng, thì doanh nghiệp cần thực hiện đúng theo thời hạn đã thỏa thuận với ngân hàng.

– Huy động vốn bằng phát hành trái phiếu

Trái phiếu là chứng khoán có kỳ hạn từ 01 năm trở lên do doanh nghiệp phát hành, xác nhận nghĩa vụ nợ gốc, lãi, và các nghĩa vụ khác (nếu có) của doanh nghiệp đối với nhà đầu tư sở hữu trái phiếu. Đây là hình thức huy động vốn dài hạn, lãi suất ổn định, thu hút nhiều nhà đầu tư và không làm pha loãng quyền sở hữu.

– Huy động vốn bằng việc vay từ tổ chức/cá nhân khác

Thực hiện trên cơ sở hợp đồng vay tài sản theo Bộ luật Dân sự và dựa vào sự tin cậy giữa các bên. Hình thức huy động vốn này, thường áp dụng trong hệ sinh thái doanh nghiệp (công ty mẹ – công ty con).

– Huy động vốn từ phát hành cổ phiếu

Theo Khoản 2 Điều 4 Luật chứng khoán 2025, cổ phiếu được hiểu là loại chứng khoán xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành.

Theo đó, đối với hình thức huy động vốn này, người mua trở thành cổ đông và có quyền sở hữu cổ phần. Doanh nghiệp cần đảm bảo điều kiện phát hành cổ phiếu theo quy định pháp luật khi huy động vốn từ thị trường.

– Huy động vốn bằng tín dụng thương mại

Tín dụng thương mại là quan hệ tín dụng giữa các doanh nghiệp trực tiếp sản xuất kinh doanh với nhau dưới hình thức mua chịu, bán chịu hàng hóa hoặc dịch vụ. Huy động vốn bằng tín dụng thương mại, giúp cải thiện dòng tiền, chủ động nguồn vốn và hỗ trợ tăng khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng (qua chiết khấu thương phiếu).

Lưu ý quan trọng khi huy động vốn doanh nghiệp

Khó khăn thường gặp:

– Khó xác định đúng nhà đầu tư hoặc nguồn vốn phù hợp.

– Định giá tài sản của doanh nghiệp phức tạp, dễ sai lệch.

– Áp lực chứng minh mô hình kinh doanh và hiệu quả tài chính.

– Quy trình gọi vốn kéo dài, đòi hỏi nhiều nhân lực và kỹ năng.

– Rủi ro pha loãng cổ phần hoặc gánh nặng nợ vay.

– Yêu cầu pháp lý và minh bạch thông tin khắt khe.

Khuyến nghị cho doanh nghiệp:

– Chuẩn bị kỹ kế hoạch kinh doanh và hồ sơ huy động vốn rõ ràng, nhất quán.

– Hiểu rõ ưu – nhược điểm của từng hình thức vốn để chọn phương án phù hợp.

– Xây dựng đội ngũ lãnh đạo uy tín và có năng lực vận hành.

– Tăng cường phát triển mạng lưới quan hệ với nhà đầu tư, cố vấn, chuyên gia ngành.

– Nhờ tư vấn của luật sư, chuyên gia tài chính để tối ưu cấu trúc vốn và đảm bảo tuân thủ pháp luật.

– Minh bạch thông tin, số liệu tài chính và kế hoạch sử dụng vốn.